Buồng trứng là cơ quan rất quan trọng đối với người phụ nữ vì nó vừa có chức năng nội tiết, ngoại tiết, duy trì hoạt động sinh sản và nữ tính, quyết định phần lớn sắc thái nữ của người phụ nữ. U buồng trứng là khối u phát sinh từ các thành phần bình thường của buồng trứng, từ các di tích phôi thai của buồng trứng hay từ sự di căn của các khối u ác tính của đường tiêu hóa.
U buồng trứng thường không có triệu chứng hay dấu hiệu rõ rệt, diễn tiến thầm lặng nhưng bất cứ lúc nào cũng có thể cho những biến chứng bán cấp hay cấp tính, và nguy cơ lớn nhất là biến chứng thoái hóa ác tính, có nghĩa là khối u buồng trứng chuyển thành ung thư buồng trứng. Và khi là ung thư buồng trứng thì vấn đề điều trị rất tốn kém nhưng tỷ lệ thành công không cao, do đó tiên lượng thường là không tốt cho tính mạng và sức khỏe của phụ nữ.
.jpg)
Dấu hiệu mơ hồ
Phụ nữ mang thai có khối u buồng trứng cũng giống như người bình thường không có thai: thường không rõ triệu chứng cho đến khi có biến chứng. Có thể có những dấu hiệu mơ hồ như đau lưng, căng căng bụng, đau trằn bụng, thấy bụng lớn (nhưng ở phụ nữ mang thai thì khó phát hiện hơn)….
Khi có dấu hiệu gầy ốm, sụt cân, đau bụng liên tục dữ dội, khó thở, bụng báng... thì đó là dấu hiệu của biến chứng chèn ép hoặc u buồng trứng bị xoắn, bị vỡ hoặc thoái hóa thành ung thư buồng trứng.
Vì vậy, khi được chẩn đoán là có khối u thực thể buồng trứng thì chỉ định là phải phẫu thuật lấy khối u, và đem khối u lấy được thử giải phẫu bệnh lý để xác định là u buồng trứng loại nào, đã ung thư chưa và từ đó có kế hoạch chăm sóc và điều trị tích cực.
Đối với phụ nữ có thai cũng vậy, cũng phải phẫu thuật lấy khối u ra khỏi cơ thể càng sớm càng tốt. Nhưng vấn đề đặt ra là khi phẫu thuật như vậy thì thai nhi, và thai kỳ đều bị ảnh hưởng. Thai nhi có thể bị hư, bị sẩy thai, bị sinh sớm không thể nuôi được, thai kỳ bị đình chỉ và kết thúc. Vì vậy, đối với thai phụ có khối u buồng trứng, nếu rơi vào tam cá nguyệt đầu thì người ta thường chờ đợi đến đầu tam cá nguyệt thứ hai mới thực hiện phẫu thuật để tránh gây sẩy thai, và nếu u buồng trứng được phát hiện vào tam cá nguyệt thứ ba thì thường phải chờ đến sau sinh mới thực hiện cuộc phẫu thuật.
Nhưng quyết định chờ đợi như vậy, thường phải thực hiện một số xét nghiệm bắt buộc, phải siêu âm đánh giá khối UBT thật tỉ mỉ, kỹ càng và phải theo dõi thật sát diễn tiến của khối u buồng trứng. Khi các xét nghiệm đánh giá, hoặc khi theo dõi qua siêu âm thấy khối u buồng trứng lớn nhanh nghi ngờ thoái hóa ác tính, thì phải thực hiện phẫu thuật ngay cho dù thai nhi đang ở độ tuổi nào, có thể sống hay không khi phải sinh ra vì sức khỏe, tính mạng của người mẹ được đặt lên hàng đầu và quan trọng nhất.
Ở nước ta, tình trạng chị em phụ nữ bị ung thư buồng trứng giai đoạn muộn rất thường gặp và ung thư buồng trứng khi mang thai vẫn thường xảy ra. Ở BV Từ Dũ, tỷ lệ u buồng trứng và thai chiếm tỷ lệ từ 0,5-0,8% trong số phụ nữ mang thai đến khám thai. Có nghĩa là cứ 1.000 chị em đến khám thai thì có từ 5-8 chị em có khối u buồng trứng thực thể.
Làm cách nào phát hiện u buồng trứng khi mang thai?
Tốt nhất, trước hết chị em nên đi khám phụ khoa, siêu âm quan sát cơ quan sinh dục trong, đặc biệt là tử cung và hai buồng trứng trước khi dự định mang thai và sinh nở.
Sau đó phải đi khám thai ngay sau khi thấy chậm kinh hoặc trong vòng 3 tháng đầu thai kỳ để phát hiện u bướu của tử cung hoặc buồng trứng vì sau 3 tháng đầu, do tử cung lớn lên theo sự phát triển lớn lên của thai nhi, u buồng trứng sẽ khó sờ thấy khi khám và khó nhìn được qua quan sát bằng máy siêu âm. Do đó u rất dễ bị bỏ sót và thoái hóa ác tính có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong thai kỳ làm ảnh hưởng đến sức khỏe và sự sống còn của cả hai mẹ con.
Không phải tất cả các u buồng trứng đều có thể thoái hóa ác tính. Đa số u buồng trứng là lành tính, sau khi lấy khỏi cơ thể thì người phụ nữ hoàn toàn khỏe mạnh bình thường và không bị tái phát. Có một số thai phụ có u buồng trứng loại u bì buồng trứng, khi vào sinh, u rơi xuống nằm lọt vào tiểu khung (y học gọi là u tiền đạo), chặn đường ra của em bé, phải mổ lấy thai và lấy khối u luôn trong khi phẫu thuật. Hoặc sau khi sinh, tử cung không còn em bé sẽ thu nhỏ lại, u buồng trứng có cuống sẽ rơi xuống tiểu khung, xoay cuống tạo thành u buồng trứng xoắn gây đau bụng dữ dội, nhiễm độc, lúc đó phải mổ cấp cứu.
Tuy nhiên, hiện chưa có một phương pháp nào để quyết định chắc chắn là khi nào và bao giờ thì một khối u buồng trứng sẽ có biến chứng và sẽ thoái hóa ác tính. Và vì những biến chứng đó quá nặng nề và thoái hóa ác tính là một nguy cơ nặng nhất, nguy hiểm nhất nên chúng ta bắt buộc phải phẫu thuật cắt bỏ u buồng trứng khi phát hiện ra chúng. Hiện nay người ta vẫn chưa tìm được loại thuốc nào, hóa chất nào làm tiêu đi khối u buồng trứng trong cơ thể, nên phẫu thuật vẫn là phương pháp duy nhất được lựa chọn bắt buộc.
Theo Dân trí