Cảnh phim Đông Dương

Sau đó, năm 1993, Việt Nam tiếp tục cho "mượn danh" đề cử Oscar với Mùi đu đủ xanh của đạo diễn Trần Anh Hùng. Phim này làm nên "kỳ tích" lọt vào Top 5 đề cử Bức tượng vàng Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất.

Suốt thời gian này, phim Việt “chính gốc” không có cơ hội đặt chân vào đường chạy Oscar, đơn giản vì theo quy định của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ, một trong những tiêu chí khắt khe là phim dự giải Oscar phải được chiếu thương mại (chiếu ngoài rạp có bán vé) tại Mỹ ít nhất 7 ngày. May sao, năm 2004, giấc mộng Oscar lại được khởi động với bộ phim Vua bãi rác đạo diễn Đỗ Minh Tuấn, Hãng Phim truyện VN.

Việc giành được một số giải thưởng LHP quốc tế và bán bản quyền tại Mỹ, hãng phát hành phim Canada để chiếu tại thị trường Canada và Mỹ, Vua bãi rác đáp ứng được tiêu chí khắt khe kể trên. Tuy nhiên, giờ chót Vua bãi rác “ở nhà”, vì chậm thời gian đăng ký. Tuy nhiên sau này Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ bỏ quy định bắt buộc phim tham dự Oscar phải chiếu tại Mỹ. Theo đó, cơ hội mở ra cho phim Việt...

Cảnh phim Áo lụa Hà Đông

Oscar 2006, Việt Nam có Mùa len trâu, sau đó lần lượt vào các năm 2007, 2008 là Chuyện của Pao, rồi Áo lụa Hà Đông. Cuối năm 2007, 15 năm sau khi tham dự "cuộc chơi" Oscar, Cục Điện ảnh xây dựng hẳn Quy chế tuyển chọn phim tham dự giải thưởng Oscar dành cho phim nói tiếng nước ngoài. Quy chế này được áp dụng cho tất cả những bộ phim đăng ký tham dự vòng tuyển chọn quốc gia của Việt Nam để gửi tham dự Oscar.

Theo đó, phim dự tuyển phải được các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam thẩm định và cho phép phổ biến rộng rãi trong và ngoài nước;  thể hiện tính nhân văn sâu sắc, có  tìm tòi, sáng tạo độc đáo, ưu tiên cho những bộ phim đậm đà bản sắc dân tộc và sử dụng lời thoại gốc chủ yếu bằng tiếng Việt.

Cảnh phim Chuyện của Pao

Về kỹ thuật, phim có thể chiếu được tại phòng chiếu kỹ thuật số ít nhất 7 ngày liền tại Việt Nam, trong khoảng thời gian từ 1/10 của năm trước đến 30/9 của năm tiếp theo. Đặc biệt, ngoài những tiêu chí đáp ứng Điều lệ của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ, để tránh việc tranh chấp về bản quyền, Việt Nam còn đưa ra điều kiện đối với những phim do các cơ sở điện ảnh trong nước hợp tác sản xuất với nước ngoài là phim phải được các bên hợp tác thỏa thuận bằng văn bản về việc đăng ký tham gia tuyển chọn. Cùng với Quy chế trên, một Hội đồng quốc gia tuyển chọn phim được thành lập gồm 11 thành viên, trong đó có các nhà quản lý, nghệ sĩ điện ảnh...

Như vậy, rõ ràng Việt Nam đặt một dấu mốc cho lộ trình chinh phục Bức tượng vàng Oscar. Nhưng thực tế, giới làm nghề cũng như những nhà quản lý có mặn mà với niềm vinh dự quá xa vời này?

Poster phim Mùa len trâu

Theo ông Duy Anh, phim Việt không có nhiều cơ hội ở những cuộc chơi tầm cỡ như Oscar dù cho không ít lần giành giải thưởng quốc tế. Đến nay, nhiều người vẫn nhắc tới Oscar 2006 khi Tsotsi của Nam Phi giành tượng vàng Oscar Phim nước ngoài hay nhất trong khi phim thua Mùa len trâu tại LHP Palm Springs trước đó. Điều này dễ hiểu bởi Ban giám khảo cũng như điều lệ mỗi liên hoan phim khác nhau.

Ông Duy Anh khẳng định, việc gửi phim tham dự Oscar không tốn nhiều kinh phí như đồn đại. Số tiền lớn nhất khoảng 30 triệu đồng cho quy định Hãng gửi phim dự thi phải in 2 bản phim có phụ đề tiếng Anh. Cục Điện ảnh chịu chi phí gửi toàn bộ hồ sơ sang Mỹ. Còn thông tin phải in phim ra hàng ngàn bản với chi phí khổng lồ cho những người chấm giải, ông Duy Anh cho hay mới chỉ đọc... trên báo, chứ chưa bao giờ nghe nói, dù vẫn thường xuyên liên hệ với Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật điện ảnh nước này.

Giống như mọi năm, cuộc đua Oscar 2009 của phim Việt có "đối thủ" duy nhất là Rừng đen. Năm 2008, Hội đồng không có sự cân nhắc nào ngoài Áo lụa Hà Đông gửi hồ sơ, dù Hà Nội, Hà Nội được báo chí đánh giá cao và xem là "đối thủ". Năm nay, người ta lại đem Trái tim bé bỏng của đạo diễn Nguyễn Thanh Vân so sánh với Rừng đen. Nhưng việc lựa chọn Trái tim bé bỏng hay Rừng đen là quyền của Hãng Phim truyện VN. Và Hội đồng quốc gia sẽ xét chọn trên cơ sở đó.

Cảnh phim Rừng đen

Nhìn lại năm 2007, điện ảnh Việt không có nhiều phim và không phải phim nào trong số đó cũng đủ tiêu chuẩn Derby – Sourround chiếu trong các rạp kỹ thuật số. Vì thế, các hãng phim, đạo diễn và ê kíp không tự tin đến với Oscar. Đạo diễn Ngô Quang Hải chia sẻ, với phim đầu tay Chuyện của Pao từng đoạt bốn giải Cánh diều vàng trong nước, giới thiệu tại LHP Montreal, LHP Fukuoka, LHP quốc tế Pusan... rồi đoạt thêm giải đặc biệt của LHP châu Á- Thái Bình Dương 2006, vậy mà anh không hy vọng sẽ lọt mắt BGK trong cuộc đua tranh đề cử Oscar 2007 Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất.

Rừng đen chưa nhận đưc cái gật đầu của Hội đồng tuyển chọn quốc gia, nên đến giờ vẫn chưa nói được gì. Chỉ có điều, ở ngay chính thị trường nội địa, phim vẫn chưa được nhiều khán giả biết đến.