Thư giãn sảng khoái - Làm việc say mê! - Tin tức

Lặng lẽ những lần lấy ven

Thấy tôi rút một tờ phiếu màu đỏ ở tầng dưới chiếc giá đỡ giấy, một nhân viên y tế nhắc nhở như sợ tôi chọn nhầm: "Em ơi, tờ đỏ là hiến máu tình nguyện. Đợi chút sẽ có người mang tờ xanh ra". Ngày hôm đó, chốc chốc nhân viên của khoa thu gom lại mang một xấp phiếu màu xanh ra bổ sung vào tầng dưới giá đỡ giấy khi phiếu đã vơi.

Tôi liếc sang tờ phiếu của người ngồi cạnh. "Mới đi lần đầu hả?"- Tuấn, sinh viên năm thứ 2 trường Điện lực (theo như ghi trong tờ phiếu) nhìn tôi từ đầu đến chân. Thế bạn đi mấy lần rồi? Không trả lời câu hỏi của tôi, Tuấn điền một cách thành thục vào tờ phiếu của mình để nộp cho nhân viên y tế rồi nhanh chóng kéo người bạn đi cùng sang buồng kế bên ngồi chờ xét nghiệm. Căn phòng có tới gần 60 người nhưng chỉ có tiếng giày dép loẹt quẹt và tiếng quần áo sột soạt. Không có ai nói với ai một câu nào, những người đến đây bán máu luôn mang một khuôn mặt lặng tờ đến u sầu. Không ai cần biết danh tính của nhau. Họ ngồi ở ghế chờ tiếng nhân viên y tế đọc tên của mình trên chiếc loa cầm tay để vào xét nghiệm.

Một cảnh thường thấy ở Viện Huyết học

Nghe đến tên của mình, Tuấn vội vàng vén tay áo lên tận khuỷu, nhỏm cái thân hình gầy nhẳng ra phía ô cửa xét nghiệm. Rồi lát sau, với vẻ mặt hơi thất vọng, chàng sinh viên trở về chỗ ngồi, nói với người bạn đi cùng: "Lần này chỉ được 250 cc, có trăm rưởi thôi. Mày đi lần đầu chắc phải được 450 cc, ba trăm". Tôi nhìn miếng bông loang máu dịt ở chỗ ven trên cánh tay trái Tuấn: "Có đau không?". Thấy tôi hỏi han, ánh mắt lạnh lùng của Tuấn có vẻ dịu lại rồi giục: "Quen rồi, Sang buồng bên kia ăn bồi dưỡng để lấy máu".

Bữa ăn bồi dưỡng là một hộp sữa tươi và 2 chiếc bánh ngọt. Căn phòng chỉ vang lên những tiếng nhai nhóp nhép. Dùng xong suất của mình, Tuấn uống ực một cốc nước gừng - thứ nước đã được nhân viên y tế pha sẵn có tác dụng làm tăng lượng hồng cầu trong máu rồi đi vào trong phòng kê những chiếc giường xanh - nơi mà Tuấn cùng hàng chục sinh viên khác sẽ nằm lên đó bán những giọt máu trong cơ thể của mình để có tiền tiêu.

Căn phòng lặng như tờ bỗng xôn xao bởi một cô gái trạc 20 tuổi ngất xỉu ngay sau khi ra khỏi phòng lấy máu. Mọi ánh mắt đổ dồn vào khuôn mặt cô gái đã tái xanh tái mét trong chốc lát rồi lại tiếp tục cúi xuống điền phiếu, ngồi chờ, ăn bồi dưỡng... "Những trường hợp ngất xỉu thế này ngày nào cũng có nên đã là chuyện bình thường" - một nhân viên y tế của khoa Thu gom cho biết.

Bán máu lấy tiền tiêu

Thấy Tuấn đã có vẻ thân thiết với một người lạ như tôi, đợi Tuấn lấy xong tiền bồi dưỡng để ra về, tôi mới dám đi cùng trò chuyện. Bằng một giọng đứt quãng, lẻ tẻ và vẫn có phần dè dặt, Tuấn kể tôi nghe cái lần đầu tiên theo bạn đi bán máu vào năm kia.

“Hồi đó cắm cái máy tính, nên cần tiền gấp để nhổ ra. Sau đấy, cứ hết tiền lại đi bán. Thành quen” - Tuấn kể. Tháng trước bán ở Thái Nguyên thì ít người biết, lên đây, chỉ sợ bạn bè nhìn thấy, chẳng biết giấu mặt vào đâu. Tôi ngạc nhiên: “Hai tháng rưỡi mới được thay máu một lần cơ mà?”. “Qui định thế thôi. Mỗi lần bán ở một bệnh viện khác nhau, có trời mà biết”. “Cho máu nhiều quá là hại sức khỏe đấy”. “Cũng biết thế. Có đợt hai tháng cho 2 lần nên bị ngất xỉu. Nhưng rồi cũng qua”. Nói rồi Tuấn phóng xe chở bạn đi thẳng ra phía cổng, về hướng Sóc Sơn, Hà Nội.

Tôi quay trở lại Khoa Thu gom trò chuyện với những nhân viên y tế ở đây mới hay, càng gần những ngày lễ: 8/3, 20/10, ngày giáng sinh, 30/4 - 1/5… số lượng sinh viên bán máu càng nhiều bởi những ngày đó, sinh viên cần tiền để mua quà, hay có tiền tàu xe về quê. Có hôm khoa Thu gom nhận được gần 100 tờ phiếu cho máu màu xanh.

11h 30 trưa, khoa Thu gom máu của Viện huyết học đã tạm nghỉ làm việc. Người bán máu đã về hết, trong căn phòng trải ga trắng toát chỉ còn lại những túi máu màu đỏ. Trong số ấy, có túi máu của anh bạn sinh viên Trường Điện lực, cũng như của biết bao nhiêu sinh viên đã từng cho máu nhiều lần như Tuấn. Những túi máu ấy, theo như bác sĩ Q. (Khoa Thu gom, Viện huyết học) có lượng hồng cầu rất ít, tỉ lệ nghịch với lượng huyết tương, đó còn gọi là máu loãng. Máu khỏe và máu tốt là loại máu của người cho lần đầu tiên, lượng hồng cầu còn nhiều, tỉ lệ huyết tương rất nhỏ.

Nhưng những lúc túng thiếu, bán máu lấy tiền ăn, tiêu là chuyện bình thường.

Chưa ai trên đời này lấy máu của mình làm cơm, nhưng những lúc túng thiếu, bán máu lấy tiền ăn, tiêu là chuyện bình thường, và càng bình thường hơn với sinh viên. Đó là khi “túi viêm màng”, đồ đạc không còn gì đáng giá để đi “cầm”… và “lương tháng” thì chưa đến kỳ.

Thật oan uổng cho những sinh viên có lòng hảo tâm vì người khác, vì cộng đồng đã hiến máu cứu người, nhưng phải nói rằng, có rất nhiều sinh viên đã đi hiến máu chỉ vì họ cần số tiền bồi dưỡng họ sẽ nhận được từ đơn vị tiếp nhận máu. Cũng chẳng vui vẻ gì, có khi còn phải lén lút vì sợ bạn bè nhìn thấy.

Nhìn những gương mặt xanh xao, vàng vọt, ai cũng biết họ chẳng dư giả gì thứ “nhựa sống” vô cùng quý giá ấy. Họ không có tội, cũng chẳng xấu. Nhờ có họ mà nhiều người đã được cứu sống. Nhưng “mục đích riêng” của họ đã vô tình làm biến tướng ý nghĩa cao đẹp của một hành động nhân đạo mà xã hội cần phải ngợi ca; lại càng thương cảm hơn cho cuộc sống khốn khó của họ, những người nắm giữ tương lai đất nước.

Trước khi bán máu, họ cũng đã xoay sở ngược xuôi, chạy vạy đủ kiểu, vay chỗ nọ, giật chỗ kia, cắm xe, cắm “cây” (máy tính), bằng lái hay bất cứ thứ gì có thể cắm.

“Bán máu nhân đạo”

Có lẽ dùng từ đó là hợp hơn vì trong cái nhu cầu trang trải cuộc sống ấy, khi cho máu, sinh viên hẳn cũng nghĩ đến những người bệnh đâu đó đang rất cần những giọt máu của mình. Hơn nữa, số tiền họ được nhận cũng chỉ là một khoản bồi dưỡng nho nhỏ để lấy lại sức, thấp hơn rất nhiều so với việc bán máu trực tiếp trong bệnh viện.

Bên cạnh một vài đợt tổ chức hiến máu nhân đạo trên quy mô lớn trong năm, những ngày hiến máu định kỳ cũng được tổ chức thường xuyên ở các điểm trường đại học. Cố định vào một ngày nào đó trong tuần, Viện huyết học và truyền máu TW lại cử đội tiếp nhận máu về các trường để lấy máu của sinh viên, cùng với sự hỗ trợ của các tình nguyện viên (cũng chính là sinh viên).

Sinh viên phải điền những thủ tục cần thiết vào tờ khai, nhưng quan trọng nhất, cán bộ tiếp nhận máu thường hỏi rất kỹ về lịch sử cho máu. Nếu thời gian cho máu trước đó quá gần, tất nhiên là sinh viên sẽ không thể cho máu tiếp được: “Em về nghỉ ngơi, bồi dưỡng cho lại sức đã nhé… Đợi đợt sau”.

Bàn đăng ký hiến máu.

Lường trước điều đó vì nhu cầu chi tiêu đâu có theo hạn, theo kỳ, sinh viên thường nói dối là đã hiến rất lâu rồi hoặc chưa từng hiến lần nào. Một nội dung quan trọng khác sinh viên cũng cần điền vào tờ khai là địa chỉ liên lạc cá nhân để được thông báo những bất thường về máu, sức khoẻ hoặc bệnh tật nếu có. Tuy nhiên, phần lớn đều không muốn ghi địa chỉ lớp vì kiểu gì thì kiểu, một lá thư cảm ơn sẽ được gửi về theo địa chỉ đã để lại, mà điều đó thì có khác gì là báo cáo với cả lớp rằng “lạy ông tôi ở bụi này”.

Cô gái tên Hoa, dong dỏng cao và trông như một bệnh nhân suy kiệt cơ thể đang đợi trước cửa phòng khám chờ đến lượt. Nhưng đã vào đây, và ngồi ở đấy, ngay cửa trung tâm tiếp nhận máu, chắc chắn là cô đi hiến máu chứ không phải đi khám bệnh. Cả lớp đều biết Hoa có thể trạng yếu nên ai nấy đều ngạc nhiên khi biết cô đi… hiến máu nhân đạo. Mà không phải cô chỉ đi có một lần.

Cùng lớp với Hoa, có một bạn trai tên Huy. Cả hai đều nhiều lần hiến máu nhưng có một điều lạ lùng là họ chưa bao giờ gặp nhau ở bất cứ địa điểm lấy máu nào. Có lẽ do chu kỳ cần tiền của Hoa và Huy khác nhau.

Huy có một người bạn khác, cũng thường rơi vào hoàn cảnh túng quẫn nhưng lại sợ hiến máu. Cũng biết bạn tính lo xa và cẩn thận trong các vấn đề sức khoẻ, Huy chỉ rủ bạn đi cùng với mình cho vui, cho biết. Hiến xong, nhận tiền, Huy chia cho bạn một nửa số tiền đổi bằng máu của mình. Chắc cũng chỉ đủ tiêu vài ngày, đằng nào rồi cũng hết, Huy tặc lưỡi rồi rủ bạn vào quán.

Lần dưới đáy hòm cá nhân của những người hiến máu, kiểu gì cũng thấy một tập giấy chứng nhận đã hiến máu nhân đạo. Không biết những cảm xúc nào sẽ xuất hiện với người chứng kiến: Tự hào và khâm phục tấm lòng nhân đạo vì người khác, vì cộng đồng của thanh niên ngày nay? Thương cảm cho cuộc sống nhọc nhằn, túng thiếu của họ? Tò mò muốn biết họ giữ gìn sức khoẻ như thế nào trong điều kiện ấy để học tập? Hay nghĩ đến việc họ đã tiêu tiền như thế nào trước và sau khi hiến máu…?

Còn với tôi, lúc họ đi hiến máu cũng là lúc họ đang nghĩ đến một bữa cơm, bữa cơm được đổi bằng những giọt máu được lấy ra từ chính cơ thể họ.

Theo VNN và Pháp luật Việt Nam