Đây là ý kiến của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn trong Hội thảo "Âm nhạc Việt Nam - thực trạng và phương hướng" tổ chức sáng 22/10 tại Hà Nội.
Không có tiền, nói chi đến giao hưởng?
Hội thảo tập trung vào những vấn đề bức xúc đang tồn tại trong lĩnh vực khí nhạc (từ khâu sáng tác, biểu diễn đến đào tạo nhạc sĩ trẻ) và trong sáng tác, quảng bá ca khúc... Về lĩnh vực khí nhạc, trong bài tham luận nhà lý luận Nguyễn Thị Minh Châu chỉ ra một thực trạng rằng: "Công chúng không có thói quen và nhu cầu thưởng thức nhạc giao hưởng thính phòng. Đó là hậu quả của nhiều năm chỉ chú trọng đào tạo người viết và người diễn mà quên đào tạo người nghe."
.jpg)
Nhạc sĩ Nguyễn Cường phát biểu trong Hội thảo.
Theo nhà lý luận Minh Châu thì số nhạc sĩ trẻ còn giữ niềm đam mê khí nhạc chỉ đếm trên đầu ngón tay và họ gần như phải chấp nhận thế đơn độc trong cuộc dấn thân này. Lớp sau chưa được coi là đối tượng ưu tiên hỗ trợ cả về tinh thần lẫn vật chất nên chủ yếu vẫn mạnh ai nấy làm. Họ chưa nhận được nhiều ngoài sự lãnh đạm thờ ơ với những sản phẩm ít mới hoặc phản ứng gay gắt với những thử nghiệm quá mới của mình.
Vấn đề kinh phí cho khí nhạc cũng được đề cập tới. Nhạc sĩ Cù Lệ Duyên thẳng thắn bày tỏ rằng kinh phí đầu tư sáng tác khí nhạc hàng năm của Hội Nhạc sĩ VN chỉ dành cho các nhạc sĩ có tên tuổi nên các nhạc sĩ trẻ có muốn sáng tác cũng chẳng có kinh phí dàn dựng. Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn chia sẻ: "Nói chuyện tiền có vẻ bôi bác nhưng nếu không có tiền thì không sáng tác được! Không có tiền nói chi đến giao hưởng bởi có tiền đâu mà đưa cho dàn nhạc...".
Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn đưa ra gợi ý phía Hội Nhạc sĩ nên thành lập câu lạc bộ âm nhạc không lời. "Nghe nhạc không lời khó hơn nghe kinh phật nhưng cứ nói mãi chả ai nghe, không có tác dụng. Đừng nói chuyện viển vông, hãy hỏi chúng ta có nghe nhạc không lời hay không? Chúng ta nên nhớ rằng muốn công chúng nghe nhạc không lời thì Âu Châu họ mất tới 100 năm vì vậy chúng ta nên làm nhưng không vội vã’’ - nhạc sĩ Đức Toàn nói.
Tuy nhiên, nhạc sĩ Nguyễn Cường đã không đồng tình ý kiến trên và cho rằng không nên đòi hỏi Hội phải có ban khí nhạc, điều đó không thực tế vì đã đề nghị rồi, làm thử rồi nhưng thất bại. Ông nhấn mạnh: ’’Nếu tôi có khát vọng, muốn trình bày tác phẩm của mình cho mọi người nghe thì sẽ cùng vài nhạc sĩ thành lập nhóm 1 tháng, 2 tháng,... có buổi biểu diễn. Nhưng có chương trình rồi, những ai có khát vọng để nghe không? Tôi nghĩ rằng chúng ta phải tự thân vận động’’.
Tài năng chỉ xuất hiện với tấm áo bình dị
Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn bức xúc khi nói về ca khúc Việt Nam thời gian qua. Ông cho rằng nó phản ánh sự ’’điên loạn’’. ’’Nghệ thuật thì phải ’’điên’’, anh làm màu xanh tôi làm màu đỏ nhưng thời gian qua ’’điên’’ quá. Vì thế có nhiều bài hát dở, quần chúng chê mà Hội Âm nhạc không ý kiến, thậm chí lúng túng không biết làm thế nào?. Tại sao không chỉ mặt, chỉ tên, đích danh và đấu tranh cho tới nơi tới chốn?...’’ - ông Toàn nói.
.jpg)
Nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc đang đọc bản tham luận tại hội thảo.
Cũng đề cập tới sự ’’hỗn loạn’’ trong các ca khúc quần chúng Việt Nam hiện nay, nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc chỉ ra rằng chừng nào người viết nhạc ở ta còn chưa viết được tổng phổ cho tác phẩm của mình thì chuyện tam sao thất bản, biểu diễn hỗn loạn như: phối hòa âm tùy tiện, tiết tấu thay đổi tùy tiện, cách diễn tấu tùy tiện, một bài hát mà có nhiều người phối mỗi người một kiểu... là điều tất yếu sẽ và đã xảy ra.
Riêng mảng nhạc nhẹ, nhạc sĩ Doãn Nho chia sẻ rằng chúng ta đã có nhiều sáng tác thành công với những đề tài khác nhau do bám sát vào thực tế cuộc sống sinh động và phong phú. Nhưng ông cũng tỏ ra tiếc nuối khi mà "thời gian gần đây hầu như chỉ còn xoay quanh một đề tài tình yêu đôi lứa mà nhìn chung chưa phải là tình yêu của tuổi trẻ, hình như do vay mượn hình thức âm nhạc nước ngoài nên những đớn đau, tuyệt vọng hay tràn trề hạnh phúc đều bị sượng, không thật’’.
Nhạc sĩ Nguyễn Cường lại có cảm nhận ở khía cạnh khác, rằng hiện nay các phương tiện truyền thông khoác cho các nhạc sĩ trẻ, ca sĩ trẻ một cái áo ’’vinh quang’’ quá dài và lớn. Nhưng tài năng thực sự xuất hiện đôi khi chỉ với tấm áo choàng bình dị nhất. Và chính ông từng tự hỏi: Giá trị của tác phẩm âm nhạc có cần phải hô hào, có cần ’’làm quá’’ không trong dư luận?’’.
"Hãy thắp lên một ngọn đèn nhỏ, còn hơn là ngồi đó - nguyền rủa bóng tối’’ - câu trích dẫn của nhạc sĩ Nguyễn Cường trong phần chia sẻ cảm tưởng chắc hẳn rất đáng để các nhạc sĩ ở thế hệ đi trước và cả thế hệ trẻ đang kế tục (dù có mặt trong hội thảo hôm nay hay không) cùng phải suy nghĩ...
Theo VNN