Cả lớp ngữ văn chúng tôi ai cũng tiếc cho Phương Lan. Lan có đủ ưu thế của một sinh viên thời thượng.
Nào nhan sắc, con nhà nông dân hiền lành tử tế, học hành bao giờ cũng thuộc loại khá trở lên. Nhưng nó không nhìn xuống hay nhìn ngang bao giờ. Nó thường nói nửa đùa nửa thật: "Tao muốn bọn chúng nó (chắc là những chàng trai trồng cây si trước nó) phải vừa đi vừa ngước nhìn!". Nó là thế đấy! Nó tưởng tượng hay tin chắc mình không phải là cô sinh viên chưa tốt nghiệp mà là bảo vật, là "nămbờ- oăn" ở mọi nơi mọi lúc!
Năm đó Lan bất ngờ tuyên bố với mọi người là bắt đầu yêu. Một người như nó mà đến lúc đó mới yêu thì có gì lạ. Bọn tôi tuy không nói ra nhưng ai cũng nóng ruột xem mặt con người đã chịu khó "ngước nhìn" cô bạn kiêu sa như kinh thành mong đón hoàng tử hồi loạn vậy. Phong không phải là hoàng tử. Nhưng anh chàng cũng khá đẹp trai, nói chính xác là đẹp mã. Lại là con một sếp lớn, thỉnh thoảng bọn em vẫn nhìn thấy ông ta lên dạy chống tham nhũng trên TV.
Phong tuyên bố khi ra về: "Hai ngày cuối tuần này tôi sẽ mời tất cả các bạn trong phòng đi một "tua" Cát Bà với hai chúng tôi!". Với đám sinh viên xa nhà nghèo kiết như bọn tôi mà được mời đi một “tua” Cát Bà thì còn sung sướng nào bằng. Đứa nào cũng nhảy cẫng lên, chuẩn bị cái ba lô thật mốt, bộ quần áo thật đẹp, vui như sắp trẩy hội.
Cát Bà đẹp và thơ mộng. Lan và Phong thuê chung một phòng (tất nhiên là có sự a tòng không thành văn của bọn tôi). Những đứa có tính nết phóng túng, khi tuyên bố yêu là cũng điên luôn. Hôm đó trời đã khuya. Viết xong trang nhật ký với những ấn tượng khó quên, tôi không ngủ được, lang thang một mình bên bờ biển dưới chân tường khách sạn, tìm một tảng đá phẳng để ngồi. Mười hai giờ đêm. Một bóng đen đi lại gần tôi.
Tôi đứng dậy, hơi sợ. Nhưng không ngờ anh ta lại là Phong! Phong ngồi xuống cạnh tôi, nhìn biển đêm rồi thở dài. Tôi hỏi sao thở dài. Anh ta nói: "Chán quá! Các nhà thơ nói "tình chỉ đẹp khi còn dang dở" thật đúng. Cái gì biết rồi thì cũng thành nhàm, phải không Loan?". Tôi ngạc nhiên: "Anh và Lan hạnh phúc quá đi chứ! Như là đang trăng mật vậy! Cứ yên tâm, bọn em sẽ ngơ cho!". Phong ngồi một lúc rồi ôm vai tôi và... tán tỉnh, bảo rằng hắn muốn đến với tôi, muốn yêu tôi chứ không phải Lan!
Tôi giận điếng người, giận nhưng không lộ ra mặt, chỉ thấy thương Phương Lan. Nó vênh váo cho lắm rồi bé cái nhầm, chọn đúng một ông Sở Khanh giẻ cùi tốt mã. Tôi đứng dậy nói đau đầu rồi lịch sự chào Phong, về phòng mình.
Vậy là Lan đã đánh mất đời con gái, đánh mất bản thân mình vì nó không biết mình là ai. Ngay mùa hè đó, mặc dù tôi và lũ bạn không hở môi cho ai nhưng hai đứa cũng cắt đứt như kết thúc một ván bài tá lả. Lan chỉ buồn mất mấy ngày, rồi nó tuyên bố: "Tao chỉ bị lừa một lần thôi. Từ nay tao sẽ đi lừa chúng nó!". Và nó yêu như điên, không tính toán, không suy nghĩ. Yêu rồi bỏ, rồi yêu đứa khác, lại bỏ. Đến năm thứ tư thì trông bề ngoài nó đã "đàn bà" lắm rồi, không còn cái xuân sắc mê hồn thiếu nữ trước đây nữa.
Ngày tốt nghiệp xong, nó bảo với tôi: "Người như tao phải làm việc ở Hà Nội mới xứng. Về tỉnh lẻ uổng đi. Mấy ông nhà quê đâu có nhìn ra cái thế của mình!". Cái "thế" nó nói đây là sắc đẹp và duyên dáng, sự thông mình và mỉa mai thay, có lẽ cả cái tiếng không hay của nó nữa.
Hầu như cả lớp bọn tôi đều quay về tỉnh nhà, chỉ trừ mấy đứa nhà ở Hà Nội và... Phương Lan! Nó bảo: "Người như tao không đi ăn mày ở đất Hà Nội đâu mà chúng mày sợ. Tao sẽ nên người!". Nó nói "nên người" nhưng nên người như thế nào chắc chính nó cũng không biết. Rồi tôi cũng quên luôn Phương Lan. Thỉnh thoảng chỉ nhớ lại hình ảnh một đứa bạn dễ thương nhưng nhiều tật, thế thôi.
Rồi một lần, tháp tùng sếp lên Hà Nội đấu thầu dự án, cả chủ lẫn khách kéo nhau đi ăn tiệc để "cưa nhát cuối cùng" với một ông có quyền trong vụ dự án. Bọn tôi tìm một nhà hàng vắng vẻ, phía Hoà Lạc, nghe nói cơm lam, gà "chạy" có tiếng lắm. Sếp em bảo cậu "hậu cần" đi theo là phải tìm "hoạ mi" cho ông sếp cấp bộ kia nữa. Tiệc tan, mọi người tản về phòng karaoke, để lại hai sếp lớn. Tôi biết họ sẽ lên mỗi người một phòng nào đó và... hát!
Bước chưa khỏi cửa, tôi đã thấy hai cô gái túa ra từ cửa ngách, chạy đến rồi mỗi cô ôm chầm lấy một sếp. Trời ơi, tôi muốn sụn, một trong hai cô đó là Phương Lan, đứa bạn khốn khổ của chúng tôi! Nó không đi ăn mày ở Hà Nội nhưng còn khốn khổ hơn ăn mày, phải không?
Chuyện kể của một người yêu tỉnh lẻ
Bạn đọc quý mến!
Thời cổ đại, binh pháp Tôn Tẫn viết: "Biết mình biết người, trăm trận trăm thắng”. Có thể nói, "biết mình biết người" là một kinh nghiệm được đúc kết từ đời sống thuộc loại cổ nhất thế giới loài người.
Vậy mà không phải ai - kể cả những người có bằng cấp - cũng học được bài học quý giá đó. Một cô gái có sắc có tài, từng là hoa khôi của trường đại học mà đã hơn một lần tan nát đời hoa vì không biết mình là ai và buồn hơn, lại cũng không muốn biết hoặc không quan tâm đến chuyện người khác là ai.
Tệ nhất là đi sửa chữa sai lầm này bằng liên tục những sai lầm khác. Tiết hạnh, nết na, dung nhan mình chứ đâu phải chuột bạch mà cứ đem ra thí nghiệm với đàn ông mãi thế. Quá tiếc và cũng quá đau lòng cho một con người đáng ra phải cống hiến cho đời một giá trị nào đó và trở thành vợ đẹp, vợ ngoan của ai đó.
Theo Nông thôn Ngày nay